و آيه ديگرى كه درباره يكى از اوصاف قرآن مىفرمايد : . . . تَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ . . . « 1 » « تبيان » به معناى روشنگر و روشن‌كننده است و « تفصيل » نيز معنايى نزديك به آن دارد . تقرير مطلب بدين صورت است : اگر در اين دو آيه تعبير « كُلِّ شَيْءٍ » با همان شمول ظاهرى آن اراده شده باشد ، روشن است كه همه افراد طبق اصول محاوره و قواعد گفت‌وگو نمىتوانند همه چيز را از ظواهر قرآن استنباط كنند ، بنابراين بخش عظيمى از آن معارف به صورت بطنى خواهد بود و افرادى خاص مىفهمند ؛ « 2 » حتّى اگر « كُلِّ شَيْءٍ » تخصيص به قيودى از قبيل « هر چيز مربوط به مبدأ و معاد » يا « مقرّرات حقوقى و اخلاقى » يا « هر چه مربوط به هدايت و سعادت آدمى است » بخورد در اين صورت نيز همه افراد نمىتوانند اين امور را از ظاهر قرآن استفاده كنند و ناگزير براى قرآن باطن يا بطونى خواهد بود و باز افرادى خاص مىتوانند آن معارف را استنتاج كنند . ج ) استناد به روايات فريقين به استناد احاديثى كه در مصادرشان آمده وجود بطون براى قرآن را امرى محرز مىدانند . در مصادر شيعى رواياتى متعدد كه برخى با سند صحيح نيز نقل شده ، وجود دارد كه دلالت بر وجود بطون براى آيات قرآن مىكند مانند حديثى كه جابر از امام باقر عليه السّلام نقل مىكند كه در آن امام مىفرمايد : . . . اى جابر قرآن بطنى دارد و براى بطن آن ( بطنى و ظهرى است و براى ظهر آن ) ظهرى است . . . « 3 »

--> ( 1 ) . يوسف ، 111 ( 2 ) . مانند حديثى كه به نقل از امام صادق عليه السّلام كه مىفرمايد : « من به آنچه در آسمان و زمين و . . . است ، آگاهم » و چون اين مطلب بر شنونده گران آمد ، امام مىفرمايد : « علمت ذلك من كتاب اللّه ؛ اين را از قرآن دانسته‌ام چون خداوند مىفرمايد : در قرآن تبيان هر چيزى هست » . ر . ك : الكافى ، كتاب الحجة ، ج 1 ، ص 261 ، ح 2 . ( 3 ) . تفسير العياشى ، ج 1 ، ص 86 ، ح 33 و نيز ر . ك : همان ، ح 35 و ص 87 ، ح 39 ؛ الكافى ، ج 1 ، 374 ،